2026/32: Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı Yayımlanmıştır.

SİRKÜLER (2026)

Özet:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 1 Ekim 2026 tarihli “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” yayımlanarak Tebliğ kapsamında uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir.

Bahsi geçen talimat 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek ve 26 Ocak 2023 tarihli önceki uygulama talimatını kaldıracaktır. Bu talimat ihracatçı/döviz kazandırıcı firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini aracı banka üzerinden TCMB’ye satmaları karşılığında sağlanan desteğin koşullarını düzenliyor.

Bilindiği üzere 1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış ve bunun yerine firmaların TCMB tarafından belirlenecek döviz pozisyonu oranını aşmaması şartı getirilmişti. Mezkur Uygulama Talimatıyla söz konusu oran %10 olarak belirlenmiştir. Buna göre, döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaktır.

• Uygulama Talimatının yürürlüğe girdiği tarihten önce firmalar tarafından verilmiş olan döviz almama taahhütlerinin yerine getirilmemesi halinde Mülga Uygulama Talimatı hükümleri uygulanacaktır.
• Ayrıca, 1 Ekim 2026 tarihinden önce TCMB’ye satışı gerçekleştirilen peşin bedellere ilişkin döviz dönüşüm desteği işlemlerinde de mülga Uygulama Talimatı hükümleri uygulanacaktır.
• Geçici olarak %3 uygulanan destek oranı bilindiği üzere 31 Ocak 2027 tarihine kadar geçerlidir.

İçerik:                                       

Bilindiği üzere 1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış ve bunun yerine firmaların TCMB tarafından belirlenecek döviz pozisyonu oranını aşmaması şartı getirilmişti. Mezkur Uygulama Talimatıyla söz konusu oran %10 olarak belirlenmiştir. Buna göre, döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaktır.

• Döviz Pozisyonu Oranı = Hazır Döviz Varlıkları Toplamı / maksimum olan hangisi ise (Net Satış Hasılatı, Aktif Toplamı)
• Hazır Döviz Varlıkları Toplamı: Kasa + Alınan Çekler + Bankalar - Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri + Diğer Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar (Hazır döviz varlıkları, cari yılın ilk iş günündeki TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrilir. 2026 yılı için bu tarih 2 Ocak 2026'dır.)

Düzenlemeye göre “yurt dışı kaynaklı döviz”;

• Döviz cinsi ihracat gelirlerini,
• Yabancılara yurt içinde sunulan hizmetler karşılığında kazanılan döviz tutarları da dahil olmak üzere yurt dışında yerleşiklerden elde edilen döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinden yurda getirilen dövizleri,
• Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yalnızca yurt dışına yaptıkları satışlardan elde ettikleri döviz gelirlerini,

İfade etmektedir.

• T.C. Merkez Bankası, destek kapsamında bozdurulacak dövizin doğrudan “ilgili ihracattan elde edilen orijinal tutar” olmasını zorunlu tutmaktadır.
• Bu kapsamda aracı bankalar, ihracat bedelinin firmanın hesabına girdiği tarih ile destek başvurusunun yapıldığı tarih arasındaki tüm hesap hareketlerini incelemekle mükelleftir.
• Eğer bu zaman zarfında firmanın hesap bakiyesi gelen ihracat bedelinin altına düşmüşse, sonradan piyasadan veya başka kaynaklardan döviz bulunarak hesap bakiyesinin “yapay olarak” tamamlanması (başvuru anında hesabın müsait gösterilmesi) kabul edilmemektedir.

• Döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için döviz pozisyonu oranının %10’u aşmaması gerekecektir. Döviz pozisyonu oranı, hazır döviz varlıkları toplamının net satış hasılatı ile aktif toplamından büyük olana bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır.
• Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanacak ve belge tarihinden itibaren 15 gün geçerli olacaktır. Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, SMMM veya YMM tarafından hazırlanarak imzalandıktan sonra firma yetkilileri tarafından formda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilerek imzalanacak ve aracı bankaya ibraz edilecektir. Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı olarak ibraz edilebilecektir.
• Firmaların destek kapsamında TCMB’ye satabilecekleri döviz tutarı, firma kârlılığı ve 12 aylık işgücü maliyeti esas alınarak hesaplanacak firma satış limitiyle sınırlandırılmıştır.
• Firmaların bir takvim yılı içinde yararlanabilecekleri azami döviz dönüşüm desteği 100 milyon TL olarak belirlenmiştir.  Bir firmanın limit kullanım dönemi içinde yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100 milyon TL’dir. 
• 1 Ekim-31 Aralık 2026 dönemi için firma satış limiti ile azami döviz dönüşüm desteği tutarı 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır.
• Aracı bankaların firmalardan tahsil edebilecekleri komisyon, ödenen döviz dönüşüm desteğinin azami %1’i olarak belirlenmiştir.
• Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım halinde destek ve TCMB kaynaklı kredilere ilişkin kısıtlama süresi ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde 3 yıl olarak belirlenmiştir.

Uygulama Talimatında, bu kapsamda uygulanacak firma satış limitinin esasları belirlenmiştir. Buna göre firmaların bir limit kullanım dönemi içerisinde TCMB’ye satabilecekleri toplam döviz tutarının Türk lirası karşılığı, ilgili döneme ait firma satış limitini aşamayacaktır. Uygulama Talimatında limit kullanım dönemi “takvim yılı” olarak tanımlanmış olup, bir limit kullanım döneminde kullanılmayan firma satış limiti izleyen limit kullanım dönemine devredilmeyecektir. Firma satış limiti TCMB tarafından yılda iki kere güncellenecektir. Güncellemelerin Ocak ve Temmuz ayları içerisinde yapılması esastır.

Firma satış limiti, TCMB tarafından;

• Firma kârlılığı ve
• 12 aylık işgücü maliyeti

verileri esas alınarak hesaplanacaktır.

• Firmanın ilgili dönemde zarar etmesi halinde, katma değer tutarının hesaplanmasında sadece işgücü maliyeti esas alınacaktır.

• Firma kârlılığının belirlenmesinde, firmalarca Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen faaliyet kârı tutarı esas alınacaktır. TCMB, faaliyet kârı verisinin bulunmaması veya faaliyet kârı verisinin firma satış limiti hesabında esas alınmasını engelleyecek nitelikte olağandışı özellikler göstermesi halinde, firma satış limitini yalnızca işgücü maliyeti üzerinden hesaplayacaktır.

• Bu durumdaki firmaların, içinde bulunulan limit kullanım dönemindeki firma satış limiti hesabında kullanılan yıla ait mali verileri içeren e-YMM tam tasdik raporuyla faaliyet kârlarını aracı bankalara tevsik etmeleri halinde, e-YMM tam tasdik raporunda tespit edilen faaliyet kârı tutarı TCMB tarafından firma satış limiti hesabına dahil edilecektir.

• İşgücü maliyeti ise Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ibraz edilen ve firmaların sigorta primi hesaplamalarına esas teşkil eden maaş/ücret ödemeleri ile çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primi tutarları toplamından oluşacaktır.

Bilgilerinize Saygılarımızla Arz Olunur[3].